Η απόφαση να ξεκινήσει κανείς αιμοκάθαρση είναι μεγάλη, γεμάτη απορίες και ανησυχίες. Η αιμοκάθαρση δεν είναι απλώς μια θεραπεία, είναι μια νέα καθημερινότητα. Σε αυτόν τον οδηγό απαντάμε με ειλικρίνεια στις ερωτήσεις που ακούμε καθημερινά από ασθενείς και οικογένειες, ώστε να ζήσετε αυτή την περίοδο με ασφάλεια και αξιοπρέπεια.
Δείτε επίσης: Η δίαιτα στην αιμοκάθαρση →
Τι είναι η αιμοκάθαρση
Φανταστείτε τα νεφρά σαν ένα φίλτρο που καθαρίζει το αίμα όλη μέρα και στέλνει τις άχρηστες ουσίες στα ούρα. Αν τα νεφρά σταματήσουν να δουλεύουν, το αίμα γεμίζει «σκουπίδια» και περιττό νερό. Τότε έρχεται η αιμοκάθαρση, γνωστή και ως «τεχνητός νεφρός»: ένα μηχάνημα κάνει τη δουλειά των νεφρών. Το αίμα βγαίνει από το σώμα μέσω ενός λεπτού σωλήνα, περνά από ένα ειδικό φίλτρο και επιστρέφει καθαρό.
Τα υγιή νεφρά απομακρύνουν καθημερινά:
- άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού, όπως η ουρία και η κρεατινίνη
- το περιττό νερό και αλάτι
- την περίσσεια καλίου και φωσφόρου
Όταν τα νεφρά αποτυγχάνουν, αυτές οι ουσίες συσσωρεύονται. Η αιμοκάθαρση τις απομακρύνει και επαναφέρει την ισορροπία. Δεν θεραπεύει τη νεφρική νόσο, αλλά επιτρέπει στον ασθενή να ζει ενεργά για πολλά χρόνια.
Πότε χρειάζεται αιμοκάθαρση
Η αιμοκάθαρση χρειάζεται στο τελικό στάδιο της χρόνιας νεφρικής νόσου (στάδιο 5), όταν η νεφρική λειτουργία πέσει συνήθως κάτω από το 10–12% του φυσιολογικού. Προσωρινά μπορεί να χρειαστεί και στην οξεία νεφρική βλάβη, μέχρι να αναρρώσουν τα νεφρά.
Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο σε έναν αριθμό εξετάσεων. Ο νεφρολόγος συνεκτιμά τα συμπτώματα και τις εξετάσεις, όπως:
- έντονη κόπωση, ανορεξία, ναυτία ή έμετους
- οίδημα ή δύσπνοια από υγρά που δεν αποβάλλονται
- υψηλό κάλιο που δεν ελέγχεται με φάρμακα και δίαιτα
- διαταραχή οξεοβασικής ισορροπίας ή αρρύθμιστη υπέρταση
Η προετοιμασία ξεκινά μήνες νωρίτερα, με ενημέρωση για όλες τις επιλογές και δημιουργία αγγειακής προσπέλασης. Έτσι η έναρξη γίνεται οργανωμένα και όχι σε έκτακτη ανάγκη.
Πώς γίνεται μια συνεδρία
Η συνηθισμένη αιμοκάθαρση γίνεται 3 φορές την εβδομάδα, περίπου 4 ώρες κάθε φορά, σε μονάδα τεχνητού νεφρού. Ο ασθενής έχει σταθερό πρόγραμμα, π.χ. Δευτέρα–Τετάρτη–Παρασκευή ή Τρίτη–Πέμπτη–Σάββατο.
- Πριν: ζύγισμα, μέτρηση πίεσης και έλεγχος της φίστουλας ή του καθετήρα. Από το βάρος υπολογίζεται πόσο υγρό θα αφαιρεθεί.
- Σύνδεση: τοποθετούνται δύο βελόνες στη φίστουλα, ή συνδέεται ο καθετήρας. Η μία παίρνει το αίμα προς το μηχάνημα, η άλλη το επιστρέφει.
- Κάθαρση: το αίμα περνά από το φίλτρο. Στο μηχάνημα βρίσκεται κάθε στιγμή μόνο μικρή ποσότητα αίματος.
- Παρακολούθηση: οι νοσηλευτές και ο νεφρολόγος ελέγχουν πίεση και συμπτώματα σε όλη τη διάρκεια.
- Μετά: αφαιρούνται οι βελόνες, γίνεται πίεση στο σημείο και νέο ζύγισμα.
Πονάει;
Η διαδικασία δεν πονάει, εκτός από το τσίμπημα των βελονών. Φροντίζουμε να είναι όσο το δυνατόν πιο άνετη, με σύγχρονα μηχανήματα και φίλτρα, αυστηρά πρωτόκολλα ασφάλειας και άσηπτη τεχνική. Η νοσηλευτική ομάδα είναι διαρκώς δίπλα σας για να αντιμετωπίσει άμεσα οποιαδήποτε ενόχληση. Πολλοί ασθενείς διαβάζουν, βλέπουν τηλεόραση ή κοιμούνται.
Θα νιώθω συνέχεια κούραση;
Στην αρχή μπορεί να υπάρξει κόπωση. Μερικοί νιώθουν κράμπες ή πτώση πίεσης, συνήθως όταν έχουν πάρει πολλά κιλά ανάμεσα στις συνεδρίες. Η παρακολούθηση είναι συνεχής και η θεραπεία εξατομικεύεται, μαζί με διατροφική υποστήριξη. Στόχος είναι να φεύγετε από τη μονάδα με δύναμη για την καθημερινότητά σας.
Η επάρκεια της κάθαρσης ελέγχεται τακτικά με εξετάσεις αίματος (δείκτης Kt/V). Με βάση αυτά προσαρμόζονται η διάρκεια, το φίλτρο και η ροή αίματος.
Αγγειακή προσπέλαση: φίστουλα, μόσχευμα, καθετήρας
Για να γίνει αιμοκάθαρση χρειάζεται μια «πόρτα» προς την κυκλοφορία, που να δίνει αρκετή ροή αίματος. Υπάρχουν τρεις τύποι:
| Τύπος | Τι είναι | Πλεονεκτήματα | Μειονεκτήματα |
|---|---|---|---|
| Αρτηριοφλεβική φίστουλα | Χειρουργική ένωση αρτηρίας και φλέβας, συνήθως στο χέρι | Η πιο ανθεκτική, λιγότερες λοιμώξεις | Θέλει συνήθως 6–8 εβδομάδες για να «ωριμάσει» |
| Αγγειακό μόσχευμα | Συνθετικός σωλήνας που ενώνει αρτηρία και φλέβα | Λύση όταν οι φλέβες δεν κάνουν για φίστουλα | Περισσότερες θρομβώσεις και λοιμώξεις |
| Κεντρικός φλεβικός καθετήρας | Σωλήνας σε μεγάλη φλέβα του λαιμού ή του μηρού | Χρησιμοποιείται αμέσως | Μεγαλύτερος κίνδυνος λοίμωξης, συνήθως προσωρινή λύση |
Γι’ αυτό η φίστουλα καλό είναι να δημιουργείται καιρό πριν χρειαστεί η αιμοκάθαρση.
Φροντίδα της φίστουλας:
- ελέγχετε καθημερινά ότι νιώθετε τη «δόνηση» (thrill)
- όχι μέτρηση πίεσης, αιμοληψία ή ορό στο χέρι της φίστουλας
- όχι σφιχτά ρούχα, ρολόι ή βάρος πάνω της
- αν η δόνηση χαθεί ή εμφανιστεί πόνος, κοκκίνισμα ή πυρετός, ειδοποιήστε άμεσα τη μονάδα
Η φίστουλα είναι το «μονοπάτι της ζωής» του ασθενούς. Οι παρακεντήσεις γίνονται από νοσηλευτές με πολυετή εμπειρία, που αλλάζουν το σημείο και αποφεύγουν τους τραυματισμούς. Η φίστουλα ελέγχεται και από αγγειοχειρουργό σε τακτά διαστήματα, ώστε να μείνει λειτουργική για πολλά χρόνια.
Αιμοκάθαρση ή αιμοδιαδιήθηση;
Η αιμοδιαδιήθηση (HDF) είναι παραλλαγή της αιμοκάθαρσης που απομακρύνει καλύτερα τις μεσαίου μεγέθους ουσίες. Συνδυάζει διάχυση και διαδιήθηση, με αντικατάσταση υγρών κατά τη διάρκεια της συνεδρίας.
Στη Μονάδα Τεχνητού Νεφρού της Βιοκλινικής Αθηνών εφαρμόζονται και οι δύο μέθοδοι: αιμοκάθαρση υψηλής διαπερατότητας (high-flux) και on-line αιμοδιαδιήθηση.
Άλλες επιλογές
Η αιμοκάθαρση δεν είναι η μόνη λύση. Ο νεφρολόγος συζητά με τον ασθενή και την οικογένειά του όλες τις επιλογές:
- Περιτοναϊκή κάθαρση: γίνεται στο σπίτι, μέσω ενός καθετήρα στην κοιλιά. Δίνει ανεξαρτησία από τη μονάδα, αλλά θέλει καθημερινή φροντίδα από τον ίδιο τον ασθενή.
- Μεταμόσχευση νεφρού: η μόνη λύση που αποκαθιστά τη νεφρική λειτουργία, από ζώντα ή από θανόντα δότη. Ο ασθενής μπορεί να μπει στη λίστα αναμονής ενώ κάνει αιμοκάθαρση.
- Συντηρητική αντιμετώπιση: για ορισμένους ηλικιωμένους ή βαριά άρρωστους ασθενείς, με έμφαση στην ποιότητα ζωής.
Ζωή με αιμοκάθαρση
Μπορώ να έχω μια φυσιολογική ζωή; Ναι. Σκοπός της αιμοκάθαρσης είναι να συνεχίσετε τη ζωή σας με ασφάλεια. Με σωστό προγραμματισμό και συνεχή υποστήριξη, μπορείτε να εργάζεστε, να ταξιδεύετε και να χαίρεστε την οικογένειά σας.
Διατροφή: θα στερηθώ τα πάντα;
Όχι. Στην αιμοκάθαρση χρειάζεται επαρκής πρωτεΐνη, ενώ περιορίζονται το κάλιο, ο φώσφορος και το αλάτι. Η κλινική διατροφολόγος της μονάδας σας βοηθά να φτιάξετε ένα πρόγραμμα υγιεινό, νόστιμο και βιώσιμο, χωρίς άγχος και απόλυτες απαγορεύσεις. Λεπτομέρειες στο άρθρο Η δίαιτα στην αιμοκάθαρση.
Υγρά. Ανάμεσα στις συνεδρίες τα υγρά συσσωρεύονται. Η αύξηση βάρους ανάμεσα στις συνεδρίες καλό είναι να μένει στα όρια που ορίζει ο νεφρολόγος, συνήθως έως 2–3 κιλά. Το λιγότερο αλάτι μειώνει και τη δίψα.
Εργασία. Πολλοί ασθενείς συνεχίζουν να εργάζονται. Υπάρχουν συνήθως πρωινές, μεσημεριανές και απογευματινές βάρδιες, για να συνδυάζεται η θεραπεία με το ωράριο.
Ταξίδια. Με έγκαιρη συνεννόηση, η αιμοκάθαρση μπορεί να γίνει σε μονάδα άλλης πόλης ή χώρας («αιμοκάθαρση διακοπών»). Η μονάδα σας βοηθά με την αποστολή του ιστορικού. Η ΜΤΝ της Βιοκλινικής Αθηνών δέχεται και ασθενείς που επισκέπτονται την Αθήνα, κατόπιν συνεννόησης.
Κάλυψη. Η αιμοκάθαρση καλύπτεται από τον ΕΟΠΥΥ και τα ασφαλιστικά ταμεία σε δημόσιες και συμβεβλημένες ιδιωτικές μονάδες.
Αιμοκάθαρση στη Βιοκλινική Αθηνών
Ο Αντώνιος Ζαγοριανάκος είναι Διευθυντής του Νεφρολογικού Τμήματος και Επιστημονικά Υπεύθυνος της Μονάδας Τεχνητού Νεφρού της Βιοκλινικής Αθηνών, στους Αμπελοκήπους. Η μονάδα είναι ενταγμένη λειτουργικά στο Νεφρολογικό Τμήμα, έτσι ο ασθενής έχει την ίδια ομάδα νεφρολόγων στην αιμοκάθαρση, στη νοσηλεία και στην πρόληψη. Λειτουργεί από το 2006, ήταν η πρώτη ΜΤΝ του Ομίλου ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ και ανακαινίστηκε πλήρως το 2025.
| Μονάδα Βιοκλινικής Αθηνών | |
|---|---|
| Θέσεις αιμοκάθαρσης | 15 |
| Νοσηλεία | Νεφρολογικό Τμήμα με 15 κλίνες |
| Πρόγραμμα | 3 βάρδιες, 6 ημέρες την εβδομάδα |
| Μέθοδοι | Αιμοκάθαρση high-flux, on-line αιμοδιαδιήθηση |
| Ασφάλεια συνεδρίας | Συνεχής καταγραφή πίεσης, ατομική παροχή οξυγόνου, σύστημα επεξεργασίας νερού αιμοκάθαρσης |
| Ασφάλιση | Συμβάσεις με ΕΟΠΥΥ και όλους τους ασφαλιστικούς φορείς |
| Ειδικός χώρος | Θάλαμος για ασθενείς με ηπατίτιδα Β, με ατομικό WC, κλιματισμό και τηλεόραση |
| Τοποθεσία | Αμπελόκηποι, κοντά στο κέντρο της Αθήνας και σε κεντρικά ξενοδοχεία |
Ένα ολόκληρο νοσοκομείο δίπλα σας. Η μονάδα βρίσκεται μέσα στη Βιοκλινική Αθηνών, στον ίδιο όροφο με τη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Για τον ασθενή αυτό σημαίνει:
- εργαστηριακές και απεικονιστικές εξετάσεις (υπέρηχος, αξονική, μαγνητική, αγγειογραφία) στον ίδιο χώρο
- αγγειοχειρουργούς για τη δημιουργία και την παρακολούθηση της φίστουλας ή του καθετήρα
- καρδιολογικό έλεγχο (υπερηχογράφημα, holter ρυθμού και πίεσης, stress echo) χωρίς μετακινήσεις
- ιατρούς όλων των ειδικοτήτων διαθέσιμους όλο το 24ωρο για κάθε έκτακτο περιστατικό
- κλινική διατροφολόγο για εξατομικευμένο πρόγραμμα διατροφής
Άνεση στη συνεδρία. Ηλεκτρικές πολύσπαστες πολυθρόνες και κρεβάτια, ατομική τηλεόραση, δωρεάν Wi-Fi και ελαφρύ γεύμα κατά τη διάρκεια της συνεδρίας. Οι χώροι είναι προσβάσιμοι σε άτομα με κινητικές δυσκολίες, και γεννήτρια ασφαλείας εξασφαλίζει την ολοκλήρωση της συνεδρίας σε διακοπή ρεύματος. Υπάρχει δυνατότητα μεταφοράς με ασθενοφόρο, κατόπιν συνεννόησης.
Προετοιμασία για μεταμόσχευση. Ενημερώνουμε κάθε κατάλληλο ασθενή και τον βοηθάμε να ενταχθεί στη λίστα αναμονής, σε συνεργασία με τα μεταμοσχευτικά κέντρα. Η μεγαλύτερη επιτυχία μας είναι ο ασθενής που δεν μας χρειάζεται πια.
Κλείστε ραντεβού. Για εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας ή προετοιμασία για αιμοκάθαρση: ιατρεία Αμπελοκήπων (Δευτέρα & Πέμπτη) και Μελισσίων (Τρίτη & Τετάρτη), 17:00 – 21:00, κατόπιν ραντεβού, τηλ. 216 700 5734 · 694 785 3377. Για ένταξη στη ΜΤΝ της Βιοκλινικής Αθηνών υπάρχει και online κράτηση, στη σελίδα της μονάδας.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσες ώρες κρατάει η αιμοκάθαρση;
Συνήθως περίπου 4 ώρες ανά συνεδρία, 3 φορές την εβδομάδα. Η διάρκεια προσαρμόζεται σε κάθε ασθενή.
Είναι επώδυνη;
Όχι. Οι συνεδρίες δεν πονούν, εκτός από το τσίμπημα των βελονών, που με τον καιρό γίνεται πιο ανεκτό.
Θα χρειάζομαι αιμοκάθαρση για πάντα;
Στη χρόνια νεφρική νόσο είναι συνήθως μόνιμη, εκτός αν γίνει μεταμόσχευση. Στην οξεία νεφρική βλάβη είναι συχνά προσωρινή.
Μπορώ να συνεχίσω να εργάζομαι;
Συνήθως ναι, με κατάλληλη βάρδια στη μονάδα.
Τι γίνεται αν χάσω μια συνεδρία;
Τα υγρά και το κάλιο μπορεί να αυξηθούν επικίνδυνα. Ειδοποιήστε άμεσα τη μονάδα για να βρεθεί αντικαταστατική ώρα.
Αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή: ποια είναι καλύτερη;
Δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση. Εξαρτάται από την υγεία, τον τρόπο ζωής και τις προτιμήσεις του ασθενούς, και αποφασίζεται μαζί με τον νεφρολόγο.
Θα χρειαστεί να τρέχω συνεχώς για εξετάσεις;
Όχι, αν η μονάδα λειτουργεί μέσα σε νοσοκομείο. Στη Βιοκλινική Αθηνών οι αιματολογικές και απεικονιστικές εξετάσεις γίνονται στον ίδιο χώρο, χωρίς περιττές μετακινήσεις.
Η καρδιά μου κινδυνεύει;
Οι καρδιαγγειακές παθήσεις είναι συχνές στους νεφροπαθείς. Γι’ αυτό χρειάζεται τακτικός καρδιολογικός έλεγχος (υπερηχογράφημα, holter ρυθμού και πίεσης, stress echo) σε συνεργασία με καρδιολόγο.
Τι γίνεται αν συμβεί κάτι σοβαρό κατά τη συνεδρία;
Σε μονάδα μέσα σε νοσοκομείο, όπως στη Βιοκλινική Αθηνών, υπάρχουν ΜΕΘ και ιατροί όλων των ειδικοτήτων όλο το 24ωρο, για άμεση αντιμετώπιση κάθε ενδεχομένου.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εκτίμηση. Επιστημονικός έλεγχος: Αντώνιος Ζαγοριανάκος, νεφρολόγος · Οκτώβριος 2026.
