Κύστεις νεφρού

Οι απλές κύστεις νεφρού είναι οι πιο συχνές κυστικές βλάβες του νεφρικού παρεγχύματος. Εμφανίζονται με διπλάσια συχνότητα στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες (2:1). Είναι συνήθως ετερόπλευρες, μονήρεις ή/και πολλαπλές. Ανιχνεύονται σχεδόν πάντα ως τυχαίο εύρημα κατά τη διάρκεια απεικονιστικών εξετάσεων της κοιλιάς (υπέρηχος, αξονική ή μαγνητική τομογραφία). Σπάνια εμφανίζονται σε παιδιά, αλλά η συχνότητα και το μέγεθός τους αυξάνουν με την ηλικία. Οι κύστεις νεφρού εμφανίζονται στο 10% του γενικού πληθυσμού ηλικίας 50 έως 70 ετών. Σε ηλικίες μεγαλύτερες των 70 ετών το 25% περίπου του πληθυσμού παρουσιάζει τέτοιες κύστεις.

Οι κύστεις αυτές προέρχονται συνήθως από το άπω ή το αθροιστικό σωληνάριο. Η σωληναριακή απόφραξη και η ισχαιμία του νεφρικού παρεγχύματος έχουν ενοχοποιηθεί ως εκλυτικοί παράγοντες για τη γένεσή τους. Η ηλικία, το κάπνισμα, η νεφρική ανεπάρκεια και η υπέρταση αποτελούν άλλους παράγοντες κινδύνου για τη δημιουργία τους. Οι απλές κύστεις είναι συνήθως ασυμπτωματικές, έχουν σφαιρικό σχήμα και βρίσκονται στον φλοιό του νεφρού, με διάμετρο που μπορεί να φτάνει τα 3 – 4 εκατοστά. Εξ ορισμού, δεν επικοινωνούν με τη νεφρική πύελο. Το περιεχόμενο των κύστεων είναι συνήθως υπερδιήθημα πλάσματος (υγρό με διαυγή όψη και συνήθως υποκίτρινο χρώμα). Από τις επιδημιολογικές μελέτες παρατήρησης υπάρχει συσχέτιση μεταξύ απλών νεφρικών κύστεων, υπέρτασης και αυξημένου αιματοκρίτη.

Κλινική εικόνα

Κλινικά, οι ασθενείς με απλές κύστεις νεφρού μπορεί να παρουσιάσουν αιματουρία, πόνο στην οσφύ, πυρετό (λόγω επιμόλυνσης) ή ακόμα και απόφραξη του ουροποιητικού συστήματος (παραπυελικές κύστεις). Ωστόσο, το ερώτημα που τίθεται πολλές φορές είναι η διάκρισή τους από την πολυκυστική νεφρική νόσο, άλλα κυστικά νοσήματα ή ακόμα και το διαυγοκυτταρικό καρκίνωμα του νεφρού (clear cell Renal Cell Carcinoma). Αυτοί οι ασθενείς χρήζουν ελέγχου με υπέρηχο ή αξονική τομογραφία για την έγκαιρη διάγνωση. Κύστεις νεφρού με ανώμαλο πάχος ή μορφολογία τοιχώματος, παχιά διαφραγμάτια στο εσωτερικό τους, ρυπαρό περιεχόμενο ή αποτιτανώσεις έχουν αυξημένη πιθανότητα κακοήθειας (RCC).

Ταξινόμηση κατά Bosniak

Στα τέλη της δεκαετίας του ’80, σε μια προσπάθεια για καλύτερη περιγραφή και διαχείριση των νεφρικών κύστεων, αυτές ταξινομήθηκαν σε ένα σύστημα που ονομάσθηκε ταξινόμηση κατά Bosniak. Σήμερα οι κύστεις ταξινομούνται σε πέντε κατηγορίες (I, II, IIF, III και IV), ανάλογα με τον βαθμό πολυπλοκότητάς τους και την πιθανότητα κακοήθειας, όπως περιγράφονται στην αξονική τομογραφία.

Οι κατηγορίες I – II περιλαμβάνουν απλές ή ελάχιστα επιπλεγμένες κύστεις, με πιθανότητα εξαλλαγής σε κακοήθη νεοπλάσματα 0%.

Στην κατηγορία IIF εντάσσονται ελάχιστα επιπλεγμένες κύστεις νεφρού, οι οποίες όμως λόγω της μορφολογίας και της διαμέτρου τους (>3 cm) έχουν πιθανότητα εξαλλαγής 5–6%. Αυτές οι κύστεις χρήζουν παρακολούθησης με υπέρηχο ή αξονική τομογραφία ανά 6 μήνες (για 2–3 έτη).

Στην κατηγορία III ταξινομούνται οι ενδιάμεσα επιπλεγμένες κύστεις, με πιθανότητα εξαλλαγής σε κακοήθες νεόπλασμα 55–60%. Η θεραπευτική αντιμετώπιση είναι συνήθως χειρουργική (μερική νεφρεκτομή).

Τέλος, στην κατηγορία IV κατατάσσονται οι σαφώς κακοήθεις κύστεις νεφρού (100% νεοπλάσματα). Η θεραπευτική αντιμετώπιση αυτών των βλαβών είναι χειρουργική (μερική ή ολική νεφρεκτομή).

Διαβάστε επίσης: Παραπυελικές νεφρικές κύστεις · Πολυκυστική νόσος των νεφρών · Αγγειομυολιπώματα νεφρού