
Κλινική εικόνα
Κλινικά, η νόσος von Hippel-Lindau χαρακτηρίζεται από αιμαγγειοβλαστώματα του αμφιβληστροειδούς (30% – 60% των ασθενών), διαυγοκυτταρικά καρκινώματα του νεφρού (clear cell renal cell carcinoma, RCC, στο 30% – 50% των ασθενών), αιμαγγειοβλαστώματα της παρεγκεφαλίδας και του νωτιαίου μυελού (60% – 80% των ασθενών), φαιοχρωμοκυττώματα (7% – 20% των ασθενών) και, λιγότερο συχνά, κύστεις του παγκρέατος και νευροενδοκρινείς όγκους.
Για την ιστορία, ο Eugen von Hippel περιέγραψε πρώτος αυτού του τύπου τα αγγειώματα στο μάτι. Ο Arvid Lindau, Σουηδός παθολόγος, περιέγραψε αναλυτικά τα αιμαγγειοβλαστώματα της παρεγκεφαλίδας και της σπονδυλικής στήλης το 1926.
Ταξινόμηση των ασθενών με νόσο VHL
Οι ασθενείς με νόσο von Hippel-Lindau (VHL) κατατάσσονται αρχικά σε δύο ομάδες. Ο τύπος 1 περιλαμβάνει ασθενείς με χαμηλό κίνδυνο φαιοχρωμοκυττώματος, ενώ ο τύπος 2 ασθενείς με υψηλό κίνδυνο φαιοχρωμοκυττώματος. Ο τύπος 2 υποδιαιρείται με τη σειρά του σε τρεις υποτύπους:
- τύπος 2A: ασθενείς με φαιοχρωμοκύττωμα, αιμαγγειοβλαστώματα του κεντρικού νευρικού συστήματος ή/και αιμαγγειοβλαστώματα του αμφιβληστροειδούς
- τύπος 2B: ασθενείς τύπου 2A που εμφανίζουν επιπλέον διαυγοκυτταρικό καρκίνωμα του νεφρού ή/και κύστεις του παγκρέατος
- τύπος 2C: ασθενείς μόνο με φαιοχρωμοκύττωμα
Διάγνωση
Σε ασθενείς χωρίς οικογενειακό ιστορικό, η διάγνωση της νόσου von Hippel-Lindau (VHL) τίθεται όταν συνυπάρχουν πολλαπλοί όγκοι, όπως αιμαγγειοβλαστώματα του αμφιβληστροειδούς ή/και του κεντρικού νευρικού συστήματος, ή ένα μόνο αιμαγγειοβλάστωμα μαζί με ένα από τα άλλα χαρακτηριστικά της νόσου. Σε ασθενείς με οικογενειακό ιστορικό αρκεί η παρουσία ενός μόνο αιμαγγειοβλαστώματος του κεντρικού νευρικού συστήματος, ή ενός μόνο φαιοχρωμοκυττώματος ή διαυγοκυτταρικού καρκινώματος του νεφρού. Η μοριακή γενετική διάγνωση της νόσου έχει διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό την αξιολόγηση και την παρακολούθηση των οικογενειών με μέλη που πάσχουν. Η ικανότητα ανίχνευσης των μεταλλάξεων φθάνει σχεδόν το 100%.
Νεφρικοί όγκοι και παρακολούθηση
Οι κύστεις του νεφρού συνήθως, αλλά όχι πάντα, προηγούνται της ανάπτυξης των νεφρικών όγκων. Στη νόσο von Hippel-Lindau τα RCC εκδηλώνονται νωρίς στη ζωή, με μέση ηλικία διάγνωσης τα 35 έτη. Η αθροιστική πιθανότητα ανάπτυξης RCC αυξάνεται με την ηλικία και φθάνει το 70% στα 60 έτη. Οι μεταστάσεις των RCC είναι η κύρια αιτία θανάτου αυτών των ασθενών. Ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης αυτών των όγκων είναι η παρακολούθησή τους μέχρι να φθάσουν τα 3 cm. Πέρα από τα 3 cm ο κίνδυνος μετάστασης αυξάνεται και η χειρουργική εκτομή κρίνεται απαραίτητη.
Η χειρουργική επέμβαση γίνεται όσο είναι δυνατόν με διατήρηση νεφρικού ιστού (μερική νεφρεκτομή), γιατί οι όγκοι είναι συχνά πολλαπλοί και επανεμφανίζονται. Σήμερα υπάρχει και φαρμακευτική θεραπεία, η belzutifan (αναστολέας του HIF-2α), που μικραίνει τους όγκους του νεφρού, του ΚΝΣ και του παγκρέατος στη νόσο VHL.
Οι ασθενείς χρειάζονται δια βίου τακτικό παρακλινικό έλεγχο. Σύμφωνα με τις οδηγίες της VHL Alliance, συνιστώνται ετήσια βυθοσκόπηση και ετήσιος προσδιορισμός των μετανεφρινών στο αίμα ή στα ούρα, καθώς και MRI εγκεφάλου και νωτιαίου μυελού και MRI κοιλίας κάθε 2 χρόνια.
Διαβάστε επίσης: Κύστεις νεφρού · Πολυκυστική νόσος των νεφρών · Οζώδης σκλήρυνση
Νεφρολογική εκτίμηση στο ιατρείο
Η νόσος VHL χρειάζεται δια βίου οργανωμένη παρακολούθηση των νεφρών, της πίεσης και της νεφρικής λειτουργίας, σε συνεργασία με τις άλλες ειδικότητες. Ο νεφρολόγος Αντώνιος Ζαγοριανάκος δέχεται κατόπιν ραντεβού:
- Ιατρείο Αμπελοκήπων, Μαρίνου Γερουλάνου 13: Δευτέρα & Πέμπτη 17:00 – 21:00
- Ιατρείο Μελισσίων, Λ. Δημοκρατίας 65: Τρίτη & Τετάρτη 17:00 – 21:00
Ραντεβού: 216 700 5734 · κινητό 694 785 3377 · φόρμα επικοινωνίας
Τελευταία ενημέρωση: Νοέμβριος 2026 · Κείμενο: Αντώνιος Ζαγοριανάκος, νεφρολόγος
