Βιοψία Νεφρού

Η διαδερμική βιοψία νεφρού περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1951 από τους Iversen και Brun και αποτελεί την εξέταση εκλογής («gold standard») για τη διάγνωση, την πρόγνωση και τη θεραπεία πολλών νεφρικών νοσημάτων. Κατά την ελάχιστα επεμβατική αυτή διαδικασία λαμβάνεται ένα μικρό κομμάτι ιστού από το νεφρικό παρέγχυμα, το οποίο εξετάζεται στο μικροσκόπιο (οπτικό, ηλεκτρονικό, ανοσοφθορισμός κ.ο.κ.). Η ιστολογική εξέταση του δείγματος δίνει επίσης απαντήσεις για την ενεργότητα ή/και τη χρονιότητα του νεφρικού νοσήματος, καθοδηγώντας έτσι τη θεραπευτική προσέγγιση. Μελέτες αναδεικνύουν την αξία της βιοψίας νεφρού, αφού σε ποσοστό 50% η διάγνωση είναι διαφορετική από την αρχική υπόθεση εργασίας και τα κλινικο-εργαστηριακά ευρήματα, οδηγώντας συχνά σε τροποποίηση του αρχικού θεραπευτικού σχήματος στο 30% – 50% των περιπτώσεων.

Κριτήρια διενέργειας βιοψίας νεφρού

Λόγω της επεμβατικής διαδικασίας και των κινδύνων που απορρέουν από αυτή, θα πρέπει να πληρούνται κάποια κριτήρια, όπως:

(1) Να απαιτείται η βιοψία νεφρού για διάγνωση ή για πληροφορίες που καθοδηγούν τη θεραπεία, μιας και δεν υπάρχει ΜΙΑ θεραπεία για ΟΛΕΣ τις νεφρικές παθήσεις.

(2) Η φυσική εξέλιξη του νοσήματος να σχετίζεται με σημαντική νοσηρότητα και/ή θνησιμότητα και να μπορεί να βελτιωθεί ή να ανακοπεί με τη θεραπεία. Εάν η εξέλιξη είναι προδιαγεγραμμένη και δεν αλλάζει με τη θεραπεία, τότε δεν κρίνεται απαραίτητη η βιοψία.

(3) Τέλος, ο κίνδυνος της διαδικασίας και οι πιθανές παρενέργειες της θεραπευτικής αγωγής να είναι αποδεκτοί για την τρέχουσα κλινική κατάσταση του ασθενή. Εν κατακλείδι, είναι πολύ σημαντική η κρίση του νεφρολόγου ως προς το ποιοι ασθενείς θα ωφεληθούν ή όχι από μια βιοψία νεφρού.

Ενδείξεις βιοψίας νεφρού

Μερικές από τις ενδείξεις για βιοψία νεφρού είναι οι παρακάτω καταστάσεις:

• Νεφρωσικό σύνδρομο στους ενήλικες (IgA νεφροπάθεια, εστιακή τμηματική σπειραματοσκλήρυνση, μεμβρανώδης σπειραματοπάθεια, μεμβρανοϋπερπλαστικές σπειραματονεφρίτιδες, νόσος ελαχίστων αλλοιώσεων κ.ο.κ.) και, υπό προϋποθέσεις, στα παιδιά
• Οξεία νεφρική βλάβη για την οποία δεν βρίσκεται αίτιο από τον κλινικό ή/και παρακλινικό έλεγχο
• Συστηματικά νοσήματα με νεφρική προσβολή (συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, σκληρόδερμα, αγγειίτιδες κ.ο.κ.)
• Μη νεφρωσικού εύρους λευκωματουρία (>1 g και υπό προϋποθέσεις)
• Μικροσκοπική αιματουρία σπειραματικής προέλευσης (υπό προϋποθέσεις)
• Χρόνια νεφρική νόσος για την οποία δεν υπάρχει προφανές αίτιο
• Κληρονομούμενα νεφρικά νοσήματα (σύνδρομο Alport, νόσος Fabry, νόσος λεπτής βασικής μεμβράνης)

Αντενδείξεις βιοψίας νεφρού

Μερικές από τις αντενδείξεις για βιοψία νεφρού είναι οι παρακάτω καταστάσεις:

• Μικρό μέγεθος νεφρών (ρικνοί νεφροί) ή τελικό στάδιο νεφρικής ανεπάρκειας
• Πολλαπλές νεφρικές κύστεις άμφω
• Υδρονέφρωση
• Λοιμώξεις ανώτερου ουροποιητικού (οξεία πυελονεφρίτιδα, περινεφρικά αποστήματα κ.ο.κ.)
• Μη ελεγχόμενη υπέρταση (>150/95 mmHg) παρά τη φαρμακευτική αγωγή
• Μη διορθώσιμη αιμορραγική διάθεση (PT >1,2 ή/και APTT >1,2 σε σχέση με τον χρόνο του μάρτυρα), πρόσφατη έναρξη αντιαιμοπεταλιακών ή αντιπηκτικών φαρμάκων, σοβαρού βαθμού θρομβοπενία (αιμοπετάλια <100.000/μL)
• Νοσογόνος παχυσαρκία
• Επίκτητος ή συγγενής μονόνεφρος. Αν και τα ποσοστά επιπλοκών σε αυτούς τους ασθενείς δεν φαίνεται να είναι υψηλότερα σε σχέση με τους ασθενείς που έχουν δύο νεφρούς, μια μείζονα επιπλοκή μπορεί να αποδειχτεί καταστροφική. Η βιοψία στον μονόνεφρο ασθενή δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απόλυτη αντένδειξη, αλλά ως μέσο για τη διάγνωση συστηματικών νοσημάτων που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή του ασθενή.

Επιπλοκές βιοψίας νεφρού

Οι επιπλοκές από μια διαδερμική βιοψία νεφρού χωρίζονται σε ελάσσονες και μείζονες.

Ελάσσονες επιπλοκές

• Μακροσκοπική αιματουρία (3,5%)
• Παρουσία υποκάψιου αιματώματος στον υπέρηχο ή στην αξονική τομογραφία (60% – 90%)

Μείζονες επιπλοκές

• Ανάγκη για μετάγγιση (0,9%)
• Νεφρεκτομή (0,01%)
• Απόφραξη ουροποιητικού (0,3%)
• Θάνατος (0,02%)

Πρωτόκολλο βιοψίας νεφρού

Είναι κοινή πρακτική πριν από τη βιοψία νεφρού να γίνεται υπερηχογραφικός έλεγχος νεφρών και πλήρης αιματολογικός και βιοχημικός έλεγχος (συμπεριλαμβανομένων των δεικτών πήξης και καλλιέργειας ούρων). Φάρμακα που αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας (αντιπηκτικά, αντιαιμοπεταλιακά, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη) θα πρέπει, όπου είναι δυνατό, να διακόπτονται 5 – 7 ημέρες πριν από την εξέταση. Ασθενείς που χρειάζονται χρόνια αντιπηκτική αγωγή με βαρφαρίνη ή ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους μπορούν να υποβληθούν σε βιοψία νεφρού με σχετική ασφάλεια με προσωρινή μετάβαση σε μη κλασματοποιημένη ηπαρίνη. Ο ασθενής μετά την εξέταση πρέπει να παραμείνει κλινήρης για 12 – 24 ώρες, για την αποφυγή αιμορραγίας ή μεγάλου αιματώματος. Πριν από την έξοδό του από το νοσοκομείο επαναλαμβάνεται συνήθως υπερηχογραφικός έλεγχος νεφρών και μέτρηση του αιματοκρίτη.

Διαβάστε επίσης: Νεφρωσικό σύνδρομο · Λευκωματουρία · Αιματουρία

Τελευταία ενημέρωση: Νοέμβριος 2026 · Κείμενο: Αντώνιος Ζαγοριανάκος, νεφρολόγος